स्वामी विवेकानंदाचे विचार समजण्यासाठी वाचावेच असे पुस्तक, 'हिंदूतेज जाग रे'

स्वामी विवेकानंद. साडेसात अक्षरी शब्द, मात्र मात्र ज्यांचे नाव घेतल्यावर प्रत्येक भारतीयांची छाती अभिमानाने गौरव आणि भरून येते असे भारताचे अत्यंत महत्त्वाचे सुपुत्र 19 या शतकाचा शेवटी जेव्हा भारत आपला प्राचीन गौरवशाली इतिहास विसरला होता सत्व विसरला होतात त्यावेळेस भारतीय  आपल्या प्राचीन गौरवाची वारस्याची आठवण करून देणारा त्याच वेळी जगाला भारताची नवी ओळख करून देणारा योद्धा संन्याशी स्वामी विवेकानंद. उणेपुरे 39 वर्षाच्या आयुष्यात त्यांनी केलेल्या कार्याची सांगावी तेवढी महती कमीच‌ त्यांचे ओजस्वी विचार आज देखील अत्यंत महत्त्वाचे आणि उपयोगाची आहेत आज देखील त्यांचे विचार तितकेच प्रासंगिक आहेत. 21 वर्षांनी आपण भारताचा स्वातंत्र्याचा शतक महोत्सव साजरा करत असू त्यावेळेस आपण जे भारताचे महासत्ता हे स्वप्न बघत आहोत ते सत्यात उतरण्यासाठी काय करावे लागेल काय केल्याने ही एकेकाळी जगद्गुरु माता म्हणून ओळखले जाणारे भारत भूमी पुन्हा एकदा आपले वैभव प्राप्त करेल हे माहिती करुन घेण्यासाठी आपणास स्वामी विवेकानंद यांचे विचार माहिती असणे अत्यावश्यक आहेच याची  खात्री आपणास पटते ते स्वामी विवेकानंद यांच्या जन्मशताब्दीच्या वर्षी१९६३ ला प्रसिद्ध झालेल्या  रायझींग कॉल टु इंडिया या इंग्रजी भाषेतील  पुस्तकामुळे. आपल्या सुदैवाने या पुस्तकाचा मराठी अनुवाद विवेकानंद केंद्र मराठी प्रकाशन विभाग यांच्यातर्फे हिंदूतेज जाग रे या शीर्षकाखाली प्रसिद्ध करण्यात आला आहे.  माझ्या सुदैवाने मी नुकतेच हे अनुवादीत पुस्तक वाचले.

विवेकानंद केंद्र कन्याकुमारीचे संस्थापक मा.एकनाथजी रानाडे, यांनी स्वामी विवेकानंद यांच्या जन्मशताब्दीचे औचित्य साधत अद्वैत प्रकाशनातर्फे प्रकाशित स्वामी विवेकानंद यांचे चरीत्र, प्रबुद्व भारतचे जूने अंक यासारख्या अधिकृत संसाधनातून स्वामी विवेकानंद यांच्या संदेशाचे एकत्रीत संकलन करत पुस्तक प्रसिद्व केले ते म्हणजे रायझींग कॉल टु इंडिया. मुळच्या इंग्रजी भाषेतील  पुस्तकाचा  १९८६साली विवेकानंद केंद्र, मराठी

प्रकाशन विभागातर्फे  ज्ञान प्रबोधिनी येथील  स्वर्णलता भिशीकर यांच्या मदतीने अनुवाद प्रसिद्ध करण्यात आला.  अत्युत स्फुर्तीदायी, चैतन्याने भारलेले वाचल्यावर रोमारोमात उत्साहाचा संचार होईल असेच या पुस्तकाबाबत म्हणता येईल‌

१६०पानी हे अनुवादीत पुस्तक ४ भागात विभागले आहे. प्रत्येक भाग पुढे आणखी विभागून प्रकरणात उपविभाजन करण्यात आला आहे. अनुवादीत पुस्तकाची भाषा सहजसोपी जणूकाही हे पुस्तक मराठी भाषेतच लिहले गेले आहे, असी वाटावी असी आहे.त्यामुळे काहीसा अवघड विषय असून देखील चटकन समजतो. संदेश. व्याख्याने, मुलाखती आणि लेख यातील निवडक वेचे आणि काही भाष्ये, काही आवाहने  तसेच व्यक्तित्व-विकास अथवा कार्यकर्त्यांचे शिक्षण हे ते चार भाग आहेत.

पहिल्या संदेश या भागात स्वामीजींचे राष्ट्रविषयक विचार हे प्रामुख्याने सांगण्यात आले आहेत. त्यांच्या असंख्य व्याख्यानांमधून, पत्रांमधून आणि लेखांमधून त्यांनी जे विचार मांडले आहेत, त्यांचे हे प्रबंधवजा संकलन आहे. हे विचार जरी विविध भागांतून एकत्रित केलेले असले तरी त्यांची रचना अशी केलेली आहे, की त्यातून स्वामीजींच्या राष्ट्रचिंतनाची सहज सुलभ मनातून असलेली भावना प्रकट होते.

व्याख्याने, मुलाखती आणि लेख यांतील निवडक वेचे  या दुसऱ्या भागात  पहिल्या भागात  नेमके बसू शकणार नाहीत; परंतु स्वामीजींच्या मुख्य संदेशांशी जे अत्यंत निगडित आहेत असे  स्फुट  महत्वाचे विचार सांगितले आहेत

काही भाष्ये, काही आवाहने या तिसऱ्या भागात स्वामीजींच्या मनात कोणते विचार घोळत होते. त्यांच्या हृदयाची भावना काय होती, भारताविषयीची त्यांची तळमळ काय होगी याचे चित्र उभे करणारे काही वेचे या भागात

वाचयला मिळतात. स्वामी विवेकानंद यांच्या स्थिर आणि वस्तुनिष्ठ वैचारिक मांडणीच्या मागे भावनेचे रहस्य काय होते ते या भागात आपल्याला समजते

व्यक्तित्व-विकास अथवा कार्यकर्त्यांचे शिक्षण असे शीर्षक असलेल्या शेवटच्या भागात स्वामीजींचे लेखन समाविष्ट केले आहे. स्वामीजींच्या या  लेखनातून आणि वक्तव्यांतून समजते की, ते हिंदु मनाची घडण एका विशिष्ट पद्धतीने व्हावी अशी ते अपेक्षा करीत आहेत. राष्ट्रघडणीच्या कामासाठी आसुलेल्या कार्यकर्त्यांजवळ काही बुद्धिगुण आणि अन्य जीवनावश्यक कौशल्ये असावी असा त्यांचा आग्रह आहे.  हे सांगताना मा.एकनाथजींनी या भागाला ४ प्रकरणात विभागले आहे.१. संघटना, २. नेतृत्व ३. गुरुपदाचे दायित्व, ४. यशस्वी जिवनाचे रहस्य  असे ते चार भाग आहेत. प्रत्येक भागात विषयानूसार स्वामी विवेकानंद यांचे विचार संकलित केले आहेत‌.

स्वामी विवेकानंद यांच्या  सगळ्या कामाची विचारांची आपल्याला थोडक्यात मात्र एकही मुद्दा न वगळता माहिती हवी असल्यास पुस्तक वाचणे अतिशय आवश्यक आहे‌.